Het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) stelt de injectie van productiewater van de NAM in Schoonebeek onder verscherpt toezicht. NAM constateerde in februari namelijk een scheur in de buitenbuis van een waterinjectieput in Twente. Hoewel SodM geen aanwijzingen vond van lekkage van productiewater, vindt SodM wel dat het incident al in 2017 had moeten worden opgemerkt, onderzocht en gemeld. Inmiddels legde NAM alle injectie-activiteiten stil.

NAM constateerde in februari 2021 een scheur in de buitenbuis van een waterinjectieput in Twente (ROW2). De NAM meldde deze bevinding aan SodM en voerde conform de wettelijke verplichting een onderzoek uit. SodM beoordeelde het onderzoek van de NAM en komt tot de conclusie dat de NAM onvoldoende onderzoek deed naar de oorzaak van de scheur.

Bovendien was het monitoringsprogramma van de NAM niet in staat om schade aan deze put tijdig op te sporen. SodM acht dit met name een risico voor injectieput ROW7, die zich in de nabijheid bevindt van ROW2. SodM sluit niet uit dat op dit moment vergelijkbare krachten in de diepe ondergrond inwerken op deze put.

Op aangeven van SodM legde de NAM daarom de waterinjectie in ROW7 uit voorzorg stil. Daarnaast stelt SodM de injectie van productiewater afkomstig van de oliewinning in Schoonebeek per direct onder verscherpt toezicht. In het kader van het verscherpt toezicht, lichtte SodM ook het Openbaar Ministerie in. Het OM kijkt vanuit een strafrechtelijk oogpunt naar deze zaak.

Geen lekkage productiewater

SodM benadrukt dat er op dit moment geen aanwijzingen zijn dat zich gevaarlijke situaties hebben voorgedaan bij put ROW2. Of dat deze dreigen plaats te vinden bij de overige injectieputten in het Rossum-Weerselo veld. SodM stelde vast dat het teruggehaalde deel van de binnenbuis van ROW2 nog intact was. En dat de gemeten injectiedrukken geen lekkage van productiewater naar de buitenbuis laten zien.

Wel staat vast dat zo’n tien kuub mijnbouwvloeistof die tussen de binnen- en de buitenbuis zit, naar de diepe ondergrond is gelekt. Deze vloeistof bestaat uit water met een pH-waarde van 11 door de toevoeging van kaliumchloride (zout). Deze vloeistof is in een injectiereservoir terechtgekomen.

Druk viel weg

De NAM had al in 2017 kunnen weten dat er problemen waren met de integriteit van injectieput ROW2. In augustus van dat jaar viel namelijk de druk in de ruimte tussen de binnen- en de buitenbuis kortstondig weg. De gemeten drukdaling had tijdig moeten worden opgemerkt, onderzocht en bij de toezichthouder gemeld. De NAM stelde de toezichthouder pas in maart 2021 van deze drukdaling op de hoogte.

Aanvullende metingen

In Twente vindt de injectie van productiewater plaats dat vrijkomt bij de oliewinning in Schoonebeek. NAM injecteert het productiewater in het voormalig gasveld Rossum-Weerselo via putten ROW4, ROW5 en ROW7. NAM meet regelmatig de integriteit van deze putten. Zo meet men jaarlijks de staat van de binnenbuis, en het onderste deel van de buitenbuis elke vijf jaar. De metingen van zowel de binnen- als de buitenbuis van ROW4 en ROW5 zijn van voldoende kwaliteit om te kunnen vaststellen of injectie verantwoord kan plaatsvinden. Ook de jaarlijkse metingen van de binnenbuis van ROW7 zijn van afdoende kwaliteit. Omdat de binnenbuis van ROW7 echter een stuk smaller is en hierdoor niet alle meetapparatuur past, hanteert de NAM een alternatieve, minder nauwkeurige methode voor de vijfjaarlijkse metingen van de buitenbuis. Gezien het incident bij ROW2 wil SodM dat de NAM hier aanvullende metingen verricht, voordat kan worden overwogen of deze put weer gebruikt mag worden voor de injectie van productiewater.

NAM moderniseert alweer het vierde platform in de Noordzee. Het gaat om platform K83, een onbemand gaswinningsplatform dat het bedrijf op afstand bestuurt. Belangrijk onderdeel van de modernisering is het installeren van 152 zonnepanelen. Zij leveren de benodigde elektriciteit voor de gaswinning.

Platform K83 was tot voor kort nog een bemand platform dat vier keer per jaar een onderhoudsbeurt kreeg. Inmiddels is het platform vereenvoudigd en onbemand. Het heeft nog maar één keer per jaar een onderhoudsbeurt nodig. Onderhoudspersoneel gaat dan via het walk-to-work-schip de Kroonborg naar het platform. Vervoer per helikopter is daardoor niet meer nodig.

Nu krijgt de K83 opnieuw een make over. NAM vervangt verouderde apparatuur door een plug and play-systeem. Leverancier Vonk heeft dit systeem enkele jaren geleden op verzoek van de NAM ontwikkeld. Het is al op drie andere NAM-platforms geïnstalleerd, waaronder het Engelse platform Leman Echo op de Noordzee.

Zonnepanelen

Het zogenoemde hybride powerpakket bestaat uit 152 zonnepanelen die hun energie opslaan in 48 batterijen van elk tweehonderd kilo. Niet direct gebruikte stroom kan zo worden gebruikt als de zon niet schijnt. Het platform produceert hiermee voldoende elektriciteit om het laatste gas uit de velden te halen.

De introductie van het hybride powerpakket is onderdeel van een grote operatie van de NAM om te besparen op de kosten van gaswinning. Dat is nodig omdat de grote gasvelden in de zeebodem leeg zijn. Op deze manier haalt de NAM de kleinere voorraden economisch rendabel uit de grond.

Een gebrek aan alertheid bij de NAM is een belangrijke oorzaak voor de lekkage van dertig kuub aardgascondensaat uit het tankenpark in Delfzijl. Dat stelt het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM). SodM heeft het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) de gezondheidsrisico’s als gevolg van de lekkage laten controleren. Omwonenden hebben geen gezondheidsrisico’s gelopen, daarvoor is de blootstelling te laag geweest.

De lekkage van oktober 2018 is veroorzaakt door een opeenvolging van menselijk handelen en technisch falen. De NAM heeft inmiddels voldoende technische maatregelen genomen om herhaling te voorkomen. Echter, het gedrag van de mijnbouwonderneming vóórafgaand aan het incident typeert de toezichthouder als ‘onvoldoende alert’.

Geen langdurend gezondheidsrisico

Aardgascondensaat is een giftige, licht ontvlambare vloeistof, die vrijkomt bij de winning van aardgas. Het aardgascondensaat bevat met name koolwaterstoffen zoals benzeen en een zeer kleine hoeveelheid kwik. Ook omwonenden en hulpverleners zijn in aanraking gekomen met aardgascondensaat. Zij hadden onder andere last van prikkende ogen, hoofdpijn en misselijkheid. Het gezondheidsrisico als gevolg van blootstelling aan een stof hangt af van de hoogte en duur van de blootstelling en de schadelijkheid van de stof. Benzeen kan kankerverwekkend zijn bij langdurige blootstelling. SodM heeft het RIVM laten controleren in hoeverre de blootstelling aan aardgascondensaat gevolgen kan hebben gehad voor de volksgezondheid. Het RIVM onderschrijft de conclusie dat er geen sprake is van langdurend gezondheidsrisico.

Strengere eisen veiligheid

Naar aanleiding van het oordeel heeft SodM de minister gevraagd om de veiligheidseisen in de vergunning van de NAM voor het tankenpark Delfzijl aan te scherpen. In oktober had de NAM op aandringen van SodM al een aantal extra maatregelen genomen om opnieuw een lekkage te voorkomen. Het verscherpt toezicht op het tankenpark dat SodM sinds het incident heeft ingesteld, blijft van kracht. SodM zal minstens drie keer per jaar het tankenpark inspecteren, waarvan twee keer samen met de Veiligheidsregio. Sinds het incident heeft SodM al 2 inspecties uitgevoerd samen met de Veiligheidsregio.

Betere samenwerking omgeving

SodM constateert tot slot dat de NAM onvoldoende pro-activiteit en openheid heeft getoond in de communicatie tijdens het incident. Niet alleen met SodM, maar ook met de gemeente, het Waterschap, de Omgevingsdienst en de Veiligheidsregio. SodM dringt er bij de NAM op aan de samenwerking met deze partijen te evalueren en de uitkomst daarvan vóór 1 september 2019 te delen met SodM.

Strafrechtelijk onderzoek

Het bestuursrechtelijk onderzoek van het SodM is erop gericht om een dergelijk incident in de toekomst te voorkomen. Daarnaast loopt een strafrechtelijk onderzoek van het Functioneel Parket van het Openbaar Ministerie. Het verdenkt de NAM ervan in strijd met de milieuvoorschriften te hebben gehandeld.

De lekkage van dertig kubieke meter aardgascondensaat vanuit het tankenpark Delfzijl van de NAM is veroorzaakt door een opeenvolging van menselijk en technisch falen. Dat blijkt uit de eerste onderzoeksresultaten van het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) naar het incident. Begin volgend jaar zal SodM de definitieve onderzoeksresultaten en conclusies publiceren.

In de nacht van 2 op 3 oktober faalde de pomp die ervoor moest zorgen dat het aardgascondensaat op een veilig niveau in de opvangbak bleef. De reservepomp is vervolgens niet automatisch gestart, waardoor het aardgascondensaat bleef stijgen en overstroomde naar een calamiteitenbak. Toen deze opvangbak vol was, is het aardgascondensaat in het riool gestroomd. Tot twee keer toe is er een alarm afgegaan, waarop de NAM geen tijdige actie heeft ondernomen. Het aardgascondensaat is 2 uur en 12 minuten lang vanuit de calamiteitenbak in het hemelwaterriool gestroomd. De lekkage stopte nadat een medewerker van de NAM de reservepomp opstartte vanuit de controlekamer in Hoogezand. Uiteindelijk is er in totaal 29 kubieke meter aardgascondensaat in het oppervlaktewater terechtgekomen.

Verscherpt toezicht

Het tankenpark van de NAM staat momenteel onder verscherpt toezicht. SodM heeft de eerste weken dagelijks en nu wekelijks contact met het bedrijf over het incident. SodM is van mening dat de NAM onvoldoende pro-activiteit en openheid heeft getoond in de communicatie met de toezichthouder. SodM heeft diverse aangekondigde en onaangekondigde inspecties uitgevoerd. Ook is ter plekke gecontroleerd of de NAM de door SodM opgelegde extra veiligheidsmaatregelen heeft doorgevoerd. Het verscherpt toezicht blijft van kracht totdat SodM er zeker van is dat de NAM voldoende maatregelen neemt om de veiligheid langdurig te beheersen.

Omwonenden

Aardgascondensaat is een giftige, licht ontvlambare vloeistof, die vrijkomt bij de winning van aardgas. Het aardgascondensaat bevat met name koolwaterstoffen zoals benzeen en daarnaast ook een zeer kleine hoeveelheid kwik. Het hemelwaterriool, de bodem en mogelijk ook de waterbodem van het kanaal is met aardgascondensaat verontreinigd. Het hemelwaterriool is inmiddels schoongemaakt en weer in gebruik genomen. Op enkele plaatsen rondom het riool is bodemverontreiniging aangetroffen. Mogelijk is ook de waterbodem van het kanaal verontreinigd. Voor het saneren van deze verontreinigingen moet de NAM nog dit jaar een plan van aanpak opstellen en naar zowel SodM als de provincie Groningen sturen.

Ook omwonenden zijn in aanraking gekomen met aardgascondensaat. Zij hadden onder andere last van prikkende ogen, hoofdpijn en misselijkheid.

De NAM neemt maatregelen om nieuwe lekkages van aardgascondensaat op Tankenpark Delfzijl te voorkomen. Begin oktober lekte in twee uur bijna dertig kubieke meter aardgascondensaat via een opvangbak in het hemelwaterriool. Een deel daarvan bereikte het oppervlaktewater van het Afwateringskanaal in Farmsum.

De nieuwe maatregelen zijn genomen in overleg met toezichthouder Staatstoezicht op de Mijnen (SodM). Zo is er een fysieke afsluiting geplaatst tussen de betreffende opvangbak en het hemelwaterriool, zijn een aantal kleppen uit bedrijf genomen of gerepareerd, is de prioriteit van de niveau-waarschuwingen van de betreffende bak aangepast en is er buiten kantooruren ook een operator gestationeerd op het Tankenpark.

Uit onderzoek blijkt dat de directe oorzaak van de lekkage een samenspel van factoren is, waaronder een storing in een pomp, een defecte klep en niet tijdige reactie op signaleringen. NAM gaat door met een grondig onderzoek naar dieperliggende oorzaken en het opstellen van de benodigde verbeteringen. De verwachting is dat dit enkele maanden gaat duren. Op basis van alle interne en externe onderzoeken wordt een definitief pakket aan verbeteringen doorgevoerd.

Het Staatstoezicht op de Mijnen is begonnen met een strafrechtelijk onderzoek naar de rol van de NAM bij de vervuiling van het Afwateringskanaal bij Farmsum. Het gaat naar alle waarschijnlijkheid om aardgascondensaat dat via het riool in het oppervlaktewater terecht is gekomen.

NAM ondersteunt de Omgevingsdienst, de gemeente Delfzijl en het Waterschap Hunze en Aa’s bij het onderzoek naar de verontreiniging. Nadat in het laboratorium van de NAM was vastgesteld dat het vermoedelijk om aardgascondensaat gaat, begon het bedrijf meteen met het achterhalen van de oorzaak.

Daaruit is naar voren gekomen dat de verontreiniging waarschijnlijkheid voortkomt uit een verzamelbassin waaruit aardgascondensaat in het riool is gestroomd. Het is op dit moment nog niet duidelijk waardoor dit heeft kunnen gebeuren. Inmiddels is al wel een maatregel genomen om herhaling van lekkages naar het oppervlaktewater te voorkomen.

NAM betreurt het incident, neemt de verantwoordelijkheid voor de kosten en gaat verder met het onderzoek naar de exacte oorzaak van het incident.

Het opruimen van de voormalige gaszuiveringsinstallatie (GZI) in Emmen gaat beginnen. De NAM sloot de GZI afgelopen voorjaar en heeft SGS Search en VSM Sloopwerken ingeschakeld om de gaszuiveringsinstallatie te ontmantelen.

Dat levert NAM een groot terrein op met tal van mogelijkheden. Met de industriële bestemming en de bestaande verbindingen met de regionale en landelijke energie-infrastructuur, kan het GZI-terrein een belangrijke rol spelen bij de energietransitie. NAM denkt daarbij aan een waterstoffabriek, groen gas en zonne-energie. Zo heeft een aantal partijen in juli een intentieverklaring ondertekend voor het verkennen van de mogelijkheid van een waterstofgasfabriek.

Hergebruik

VSM begint de ontmanteling met de onderdelen die makkelijk zijn te verwijderen. Halverwege november of begin december volgt het zwaardere werk, dat vermoedelijk een aantal maanden in beslag zal nemen. Daarna is het de beurt aan de ondergrondse leidingen. De onderdelen en materialen worden zoveel mogelijk aangeboden voor hergebruik.

Lees meer.

Op de NAM-locatie van de voormalige gaszuiveringsinstallatie (GZI) in Emmen komt mogelijk een groene waterstoffabriek. Eigenaar NAM gaat met verschillende partners deze optie nader onderzoeken. Groen waterstof kan de fabrieken op het Emmtec-terrein van onder andere DSM en Teijin Aramid onafhankelijk maken van het Groningen-gas.

Het industrieterrein behoort tot de 200 grootverbruikers, die van minister Wiebes binnen vier jaar moeten overschakelen op alternatieven. De plek van de GZI is zo geschikt, omdat de waterstof is te distribueren via het bestaande gasnetwerk. Bovendien is de locatie aangesloten op het industriële elektriciteitsnetwerk. Belangrijk voor de aanvoer van de grote hoeveelheden groene elektriciteit die nodig zijn om via elektrolyse waterstof te produceren.

Experimenteren

NAM werkt bij het haalbaarheidsonderzoek samen met de gemeente Emmen, provincie Drenthe, Emmtec, Gasunie en de New Energy Coalition. Komende woensdag tekenen de partners hiertoe een intentieverklaring. Het onderzoek richt zich naast de fabriek ook op de bouw van een waterstof-tankstation en een zogenoemd fieldlab, waar ondermeer studenten kunnen experimenteren met waterstoftechniek.

Sloop

Het was al enige tijd bekend dat de gasontzwavelingsfabriek langs de N862 gesloopt zou worden. Komende maanden begint NAM met de ontmanteling van de installatie staat gepland en die zal ruim een jaar in beslag nemen. SGS Search is ingehuurd voor het projectmanagement van de sloop. De meeste materialen zijn aan het einde van hun levensduur, een beperkt deel komt nog in aanmerking voor hergebruik. Het gas in de leidingen en de omliggende velden is inmiddels verwijderd en de fakkel in de top van de installatie is definitief gedoofd. Het afgelopen half jaar  is de NAM druk geweest met het sluiten van specifieke onderdelen van en leidingen naar de fabriek.

Knop om

De fabriek sluit omdat het operationeel houden van de installatie niet langer rendabel meer is. De fabriek opende in 1987 de deuren om het gas uit om en nabij de vijftien velden in Zuidoost-Drenthe en Twente te ontzwavelen. Op deze manier ontstond er een kwalitatief beter product. Op acht januari van dit jaar ging de knop letterlijk en figuurlijk om en was de fabriek officieel buiten gebruik. Met de stopzetting van de GZI werden ook de gasvelden in Emmen, Gasselternijveen en Collendoorn gesloten. Het gas uit de resterende velden wordt nu verwerkt in Collendoorn (Hardenberg) en Ten Arlo (Hoogeveen)

 

 

De NAM gaat in juli of augustus beginnen met de ontmanteling van de gaszuiveringsinstallatie in Emmen. De fabriek was in januari al definitief gesloten, waarna werkzaamheden zijn ingezet om de installatie volledig gasvrij en schoon te maken. Op die manier kunnen de sloopwerkzaamheden straks veilig worden uitgevoerd.

De installatie heeft bijna dertig jaar zwavelhoudend gas behandeld om het geschikt te maken voor huishoudelijk gebruik. Per dag werd er acht miljoen kubieke meter gas gezuiverd. Plan is nu om het terrein duurzaam in te zetten. Het ondergrondse leidingstelsel en de al aanwezige industriële elektriciteitsaanvoer zouden van pas kunnen komen bij nieuwe energievormen. Daarover is de NAM nog in gesprek met de gemeente Emmen, EMMTEC Services, Energy Valley, de NOM en Gasunie.