De eerste paal voor project Skyline van Shell Moerdijk is de grond in gedraaid. In totaal zijn er zo’n driehonderd heipalen nodig. Shell vervangt een groot aantal oude fornuizen van de stoomkraker. Acht nieuwe fornuizen komen in de plaats van de zestien oudste eenheden. De capaciteit blijft gelijk.

Het aantal schoorstenen van het complex zal door ‘project Skyline’ dalen van tien naar zes. De nieuwe fornuizen van de Moerdijk Lower Olefins-kraker (MLO) zijn een stuk efficiënter dan de oude waardoor het energieverbruik aanzienlijk daalt. Minder energieverbruik betekent ook een forse daling van de uitstoot van CO2 en andere gassen zoals zwavel, stikstof en fijnstof. Shell Moerdijk verlaagt de CO2-uitstoot met naar verwachting tien procent. Dit is vergelijkbaar met de uitstoot van ongeveer 50.000 personenauto’s.

De nieuwe fornuizen komen in modules met schepen naar Moerdijk. Daar worden zij fornuis voor fornuis in elkaar gezet. Door de gefaseerde aanpak kan de fabriek tijdens de verbouwing gewoon blijven draaien. Naar verwachting is de verbouwing in 2025 afgerond.

De eerste stukken equipment voor project Skyline zijn op de site van Shell Moerdijk aangekomen. Het gaat om de eerste vier radiant coils, die samen het hart van een nieuw fornuis voor de stoomkraker gaan vormen. De komende jaren gaat Shell in totaal acht nieuwe fornuizen op de site bouwen.

De acht nieuwe fornuizen vervangen zestien oude fornuizen die begin jaren zeventig zijn gebouwd. Het project vergt een investering van honderden miljoenen euro’s. En hoewel de totale capaciteit gelijk blijft, brengt Shell het energieverbruik op Moerdijk flink terug met de nieuwe, veel efficiëntere fornuizen.

Dat gaat het bedrijf straks vooral terugzien in het gasverbruik. Doordat de efficiëntere fornuizen minder fuelgas uit de kraker nodig hebben, blijft daar meer van over voor het ketelhuis voor het maken van stoom. Bovendien verbetert de warmte-uitwisseling waardoor er ook nog eens minder stoom van het ketelhuis nodig is. De CO2-uitstoot van Shell Moerdijk gaat hiermee met zo’n tien procent per jaar omlaag.

Gefaseerd

De radiant coils voor project Skyline zijn ongeveer een jaar geleden al besteld bij TechnipFMC. Dit bedrijf regelt het ontwerp, de inkoop en de faseerde bouw van de modules. Elke module weegt zo’n 5,8 ton. Het gewicht van de coils is belangrijk want ze komen op de bestaande fundatie van de oude fornuizen terecht.

In totaal komen er 32 radiant coils naar Moerdijk. Eén voor één worden de nieuwe fornuizen in elkaar gezet om gefaseerd de capaciteit van de oude fornuizen over te nemen. Daardoor kan de stoomkraker gedurende het hele upgrade-project in bedrijf blijven. Naar verwachting zijn de werkzaamheden in 2025 klaar.

Lees meer over project Skyline.

Shell Moerdijk en Bilfinger Industrial Services Nederland hebben een nieuw multidisciplinair raamcontract afgesloten voor access solutions, isolatie, conservering en tracing. Het raamcontract is een tweejarige verlenging van het bestaande contract en omvat een aanzienlijke scope waarvoor dagelijks 150 tot 200 Bilfinger medewerkers aan de slag zijn.

De belangrijkste speerpunten in dit contract zijn efficiëntie, innovatie en digitalisering. John Putter, manager operations van Bilfinger en verantwoordelijk voor deze site: ‘We kijken echt naar de beste en meest efficiënte manier om bereikbaarheid op hoogte te voorzien. Dat kan steigerbouw zijn, maar ook andere methoden zoals hoogwerkers en rope access kunnen worden ingezet.’ Daarnaast rolt Bilfinger op deze locatie het ‘Operational Excellence’-programma uit. Hiervoor kregen voormannen en projectleiders een LEAN-training en hebben zij al meerdere procesoptimalisaties kunnen verwezenlijken met hun teams.

Innovaties

Bilfinger zet bij Shell Moerdijk verschillende innovatieve oplossingen in. Met deze innovaties is de registratie van uren, het opnemen van steiger- en isolatiewerk en het maken van werkbonnen volledig gedigitaliseerd. Contractverantwoordelijken van Shell kunnen in één oogopslag alle relevante gegevens inzien. Ook is de administratieve workflow volledig geautomatiseerd.

Het thema ‘samenwerken met vertrouwen’ staat centraal in het partnerschap tussen Bilfinger en Shell Moerdijk. Beide bedrijven hebben een lange samenwerking die teruggaat naar de bouw van de plant ruim vijftig jaar geleden. Richard Zwinkels, general manager Shell Moerdijk: ‘In een goede relatie waarbij er sprake is van wederzijds vertrouwen durven partners elkaar uit te dagen en samen te kijken naar een effectievere manier van werken.’

Fornuizen

Shell kondigde onlangs nog een investering van honderden miljoenen euro’s in Moerdijk aan. Het concern vervangt gedurende vijf jaar een groot aantal oude fornuizen van de stoomkraker. Acht nieuwe fornuizen komen in de plaats van de zestien oudste eenheden. De capaciteit blijft gelijk. De nieuwe fornuizen worden vanaf 2022 in modules naar de locatie verscheept. Daar worden ze één voor één in elkaar gezet om gefaseerd de capaciteit van de oude fornuizen over te nemen. Daardoor kan de stoomkraker gedurende het hele upgrade-project in bedrijf blijven. Naar verwachting zijn de werkzaamheden in 2025 klaar.

TechnipFMC heeft het contract toegekend gekregen voor de  modernisering van de ethyleenfornuizen van Shell Moerdijk. Gedurende vijf jaar vervangt Shell een groot aantal oude fornuizen van de stoomkraker. Acht nieuwe fornuizen komen in de plaats van de zestien oudste eenheden. De capaciteit blijft gelijk.

TechnipFMC heeft een contract voor het ontwerp, de inkoop en fabricage van modules (EPF) van gepatenteerde apparatuur en gerelateerde diensten voor acht ethyleenfornuizen op het petrochemische complex.

De Moerdijk Lower Olefins-kraker (MLO) heeft in totaal twintig fornuizen die de krachtbron voor het kraakproces vormen. Vier daarvan zijn eind jaren negentig gebouwd. In 2009 hebben deze grotere fornuizen een upgrade gehad, waarna de MLO ook hydrowax vanuit Pernis en andere Europese Shell-raffinaderijen kon gaan verwerken. En in 2019/2020 volgde nog eens een upgrade.

Deze vier exemplaren blijven dus, maar de zestien kleinere fornuizen moeten plaatsmaken voor acht nieuwe exemplaren. De kleinere fornuizen zijn begin jaren zeventig gebouwd. Tegelijkertijd verdwijnen er ook schoorstenen van het chemiecomplex. Van de tien schoorstenen blijven er nog zes over voor de vier oudere en acht nieuwe fornuizen. Shell heeft de investering daarom project Skyline genoemd.

Energieverbruik terugbrengen

De nieuwe fornuizen worden vanaf 2022 in modules naar de locatie verscheept. Daar worden ze één voor één in elkaar gezet om gefaseerd de capaciteit van de oude fornuizen over te nemen. Daardoor kan de stoomkraker gedurende het hele upgrade-project in bedrijf blijven. Naar verwachting zijn de werkzaamheden in 2025 klaar.

Met de nieuwe, veel efficiëntere fornuizen kan Shell het energiegebruik in Moerdijk flink terugbrengen. Daarmee gaat ook de uitstoot van CO₂ en andere gassen als zwavel, stikstof en fijnstof omlaag. De CO2-emissiereductie bedraagt ongeveer tien procent van het jaartotaal van Shell Moerdijk.

Shell investeert honderden miljoenen euro’s in Moerdijk. Het concern vervangt gedurende vijf jaar een groot aantal oude fornuizen van de stoomkraker. Acht nieuwe fornuizen komen in de plaats van de zestien oudste eenheden. De capaciteit blijft gelijk.

De Moerdijk Lower Olefins-kraker (MLO) heeft in totaal twintig fornuizen die de krachtbron voor het kraakproces vormen. Vier daarvan zijn eind jaren negentig gebouwd. In 2009 hebben deze grotere fornuizen een upgrade gehad, waarna de MLO ook hydrowax vanuit Pernis en andere Europese Shell-raffinaderijen kon gaan verwerken. En in 2019/2020 volgde nog eens een upgrade.

Deze vier exemplaren blijven dus, maar de zestien kleinere fornuizen moeten plaatsmaken voor acht nieuwe exemplaren. De kleinere fornuizen zijn begin jaren zeventig gebouwd. Tegelijkertijd verdwijnen er ook schoorstenen van het chemiecomplex. Van de tien schoorstenen blijven er nog maar zes over voor de vier oudere en acht nieuwe fornuizen. Shell heeft de investering daarom project Skyline genoemd.

Modules

De nieuwe fornuizen worden vanaf 2022 in modules naar de locatie verscheept. Daar worden ze één voor één in elkaar gezet om gefaseerd de capaciteit van de oude fornuizen over te nemen. Daardoor kan de stoomkraker gedurende het hele upgrade-project in bedrijf blijven. Naar verwachting zijn de werkzaamheden in 2025 klaar.

Elektrificatie

Met de nieuwe, veel efficiëntere fornuizen kan Shell het energiegebruik in Moerdijk flink terugbrengen. Daarmee gaat ook de uitstoot van CO₂ en andere gassen als zwavel, stikstof en fijnstof omlaag. De CO2-emissiereductie bedraagt ongeveer tien procent van het jaartotaal van Shell Moerdijk.

Daarmee is de investering voor Shell een mooie stap in de energietransitie, maar zeker niet de enige. Het concern werkt bijvoorbeeld samen met Dow om de technologie voor de elektrificatie van stoomkrakers te versnellen. Als de fornuizen van krakers in de toekomst niet op fossiele brandstoffen maar op groene elektriciteit kunnen draaien, scheelt dat nog eens heel veel CO2-emissie.

Stoomaandrijving MSPO1

Deze technologie staat nu echter nog in de kinderschoenen. De elektrificatie van fornuizen is voor Shell daarom vooral een lange termijn-ambitie. Op de kortere termijn gaat Shell Moerdijk intussen verder met de elektrificatie van andere units op het complex. Denk hierbij aan het vervangen van stoomturbines door elektromotoren.

Zo heeft Shell Moerdijk vorig jaar tijdens een grote stop de stoomaandrijving van de MSPO-1 vervangen door een elektrische aandrijving. Op jaarbasis zorgt deze nieuwe aandrijving voor een CO2-reductie van dertienduizend ton. Vergis je niet, deze reductie is zelfs nog iets groter dan de vermeden CO2-uitstoot van het 76.000 panelen tellende zonnepark op Shell Moerdijk. Deze heeft een piekvermogen van 27 megawatt.

Signaal

In BN De Stem uitte Richard Zwinkels, general manager van Shell Moerdijk, zijn blijdschap over project Skyline. ‘Dit doe je niet voor vijf jaar. Zo’n enorme investering is een signaal dat we op Moerdijk zitten voor de lange termijn.’

Lees ook ons artikel over de grote onderhoudsstop bij Shell Moerdijk in 2019.

Wat is een kraker?

De kraker is het hart van een grote petrochemische site. Hier wordt de uit olie gedestilleerde nafta gekraakt tot kleinere, onverzadigde moleculen als etheen, propeen, butadieen en benzeen. Dit zijn de grondstoffen voor de honderden producten die de andere fabrieken maken. Het kraken gebeurt met veel thermisch geweld. De voeding wordt opgewarmd tot boven achthonderd graden Celsius om vervolgens zo snel mogelijk weer te worden afgekoeld. De krakers zijn dan ook de grootste energieverbruikers op een petrochemische site.

Lees ook ons artikel over elektrificatie van stoomkrakers.

Shell Pernis heeft in mei en juni een grote onderhoudsstop. Tijdens de stop gaat het bedrijf onder andere vaten, torens en warmtewisselaars inspecteren, vervangen en reinigen, zodat ze er weer drie tot zes jaar tegenaan kunnen. Shell vervangt tijdens de stop onder andere een grote strippenkolom van 32 meter.

De kolom is net iets groter dan de kolom die nu in de fabriek staat, dus het wordt een flinke klus om hem op z’n plek te krijgen, stelt Henk Zorge, turnaround block leader. Tijdens de onderhoudsstop werken ongeveer 1.500 mensen extra op het terrein. In totaal komen er ongeveer 2.000 extra mensen. Vijfhonderd daarvan zijn nu al bezig met het bouwen van steigers en het verwijderen van isolatie.

Nieuwe kolom

Shell Pernis is de grootste raffinaderij van Europa. De 66 fabrieken op het terrein verwerken samen twintig miljoen ton olie per jaar. Vorig jaar heeft het bedrijf ook al dertien fabrieken onder handen genomen tijdens een onderhoudsstop in februari en maart. Tijdens die stop bleek dat een kolom in de Girbotols-fabriek, waar de propeen- en propaanstromen uit de kraker worden ontzwaveld, moest worden vervangen. Nog in hetzelfde jaar, eind november, heeft Shell een nieuwe kolom geïnstalleerd.

Shell Moerdijk heeft van april tot en met juni aan haar grootste onderhoudsstop ooit gewerkt. Tijdens de turnaround is gewerkt aan ‘het hart van Shell Moerdijk’: de kraker. De stop niet teveel laten uitlopen, was de grootste uitdaging nadat in het begin vertraging werd opgelopen door stakingen van personeel.

Terwijl de fabrieken op Moerdijk uit bedrijf moesten, staakten medewerkers in april door juist wel aan het werk te blijven en de fabrieken te laten draaien. Zij streden onder meer voor een loonsverhoging, hogere vergoedingen voor oproepdiensten en meer ADV-dagen. De partijen zijn daar uiteindelijk samen uitgekomen. En het voorjaarsevent, zoals de onderhoudsstop werd genoemd, kon beginnen.

Op Shell Moerdijk staan vier producerende fabrieken. Hier maakt het bedrijf basischemicaliën die hun oorsprong vinden in aardolie. Deze worden verwerkt in het ‘hart van Shell Moerdijk’: de kraker. In deze etheenfabriek (MLO) worden door een chemisch proces grote moleculen die via pijpleidingen vanuit Shell Pernis komen in kleinere moleculen ‘gehakt’. Vervolgens gaan de producten die hier uit komen via pijpleidingen terug naar Pernis, naar klanten voor verdere verwerking of naar de andere fabrieken op Moerdijk.

Procesveiligheid en energie-efficiëntie

Tijdens de onderhoudsstop is de kraker in onderhoud gegaan, samen met de MSPO-1-fabriek en een unit van de MEOD-fabriek. De MSPO-1 fabriek maakt styreenmonomeer en propeenoxide, de MEOD-fabriek produceert etheenoxide en derivaten. Deze chemicaliën worden door andere bedrijven verwerkt in diverse producten. Denk daarbij aan hoesjes voor mobiele telefoons, wasmiddelen, warmte-isolatie, lichtgewicht materialen en autobanden.

De MLO-fabriek wordt om de zes jaar stilgelegd voor inspectie en revisie. Maar zo’n stop gebruikt Shell ook om projecten uit te voeren. Deze keer zijn dat veel projecten die de procesveiligheid en energie-efficiëntie verbeteren. Henk Wapstra (verantwoordelijk voor de stop van de kraker): ‘Onderhoudsstops op Shell Moerdijk zijn eigenlijk investeringen van meerdere miljoenen euro’s in veiligheid, betrouwbaarheid, innovatie en verduurzaming. De huidige stop is daarop geen uitzondering. Als je het hebt over de energietransitie gaat het niet alleen om zichtbare projecten, zoals ons eigen zonnepark. Innovaties in de fabrieken zijn minstens zo belangrijk.’

Stoom

Een voorbeeld van zo’n innovatie is het elektrificeren van diverse fabrieksonderdelen. In de fabrieken is veel stoom nodig om bijvoorbeeld machines aan te drijven. ‘Inmiddels is het technisch mogelijk sommige grote stoomaandrijvingen te vervangen door elektrische varianten’, legt Wapstra uit. ‘Door over te gaan op elektromotoren verlagen we direct de CO2-uitstoot van de fabrieken. Om stoom te produceren is namelijk aardgas nodig. Voor elektrische aandrijving kunnen we vervolgens groene stroom gebruiken.’

Tijdens de onderhoudsstop is de stoomaandrijving van de MSPO-1 vervangen door een elektrische aandrijving. Op jaarbasis zorgt deze nieuwe aandrijving voor een CO2-reductie van 13.000 ton. Ter vergelijking, het 76.000 panelen tellende zonnepark op Shell Moerdijk wekt jaarlijks gemiddeld 26.500 megawattuur op waarmee 12.160 ton CO2 wordt bespaard.

tekst gaat verder onder de afbeelding

Het totale oppervlakte van Shell Moerdijk is 325 hectare, waarvan 250 hectare binnen het hek en daarvan is 175 hectare bebouwd.

Ook op het gebied van procesveiligheid zijn verschillende zaken in de fabriek aangepast. Zo is er bijvoorbeeld een ander soort afsluiters op de kraakfornuizen gemonteerd. Wapstra: ‘De oorspronkelijke afsluiters hebben bij andere partijen binnen de industrie eerder geleid tot incidenten. We leren van elkaar. Deze incidenten kunnen nu bij ons niet meer gebeuren.’

Beperken

Op piekmomenten waren er tijdens het voorjaarsevent 2.500 extra krachten op het terrein. In totaal ging het om 750.000 uitvoeringsuren. Wapstra: ‘Door de CAO-perikelen liepen we bij de start vertraging op. De stop vervolgens niet te veel laten uitlopen, was denk ik de grootste uitdaging. Want wat je aan de voorkant aan tijd verliest, krijg je aan de achterkant dubbel en dwars terug.’

Het is gelukt om de gevolgen van de verlate start te beperken. ‘Dat is echt een geweldige prestatie’, zegt Wapstra. ‘Het vergde een enorme inzet en samenwerking van onze eigen mensen en alle medewerkers van aannemers die bij ons hebben gewerkt.’

Natuurlijk zijn er altijd punten voor verbetering, maar daar leert het bedrijf weer van. ‘Die nemen we mee naar de volgende onderhoudsstop, die dit najaar staat gepland. Dan gaat de MSPO-2 in onderhoud. Wel bleek er aan het eind van de rit nog een technische uitdaging op de kraker. Dat vroeg om een korte, extra onderhouds-interventie.’

Feiten over Shell Moerdijk

  • Het totale oppervlakte van Shell Moerdijk is 325 hectare, waarvan 250 hectare binnen het hek en daarvan is 175 hectare bebouwd.
  • De totale capaciteit is 4,5 miljoen ton product per jaar (inclusief bijproducten).
  • Er zijn dagelijks 1.300 medewerkers op het terrein. Zo’n 900 van Shell en 400 van aannemers.
  • De helft van de grondstoffen arriveert per pijpleiding (veelal van en naar Pernis), 45 procent komt aan per schip en de overige 5 procent per trein en wegtransport (tankwagens).

Na een periode van groot onderhoud aan de fabrieken, is Shell Moerdijk weer begonnen met het opstarten ervan. Het onderhoud aan de fabrieken begon midden april. Ze zijn van binnen en van buiten geïnspecteerd, schoongemaakt en verbeterd.

Het draait vooral om de MLO-fabriek, het ‘hart’ van Shell Moerdijk. MLO staat voor Moerdijk Lower Olefins. Deze fabriek kraakt de grondstoffen die via pijpleidingen uit Pernis komen in onder andere etheen en propeen. De producten uit de kraker gaan vervolgens naar de andere fabrieken op Moerdijk.

De MLO-fabriek wordt om de zes jaar stilgelegd voor inspectie en revisie, maar de stop wordt ook gebruikt om projecten uit te voeren. Deze keer zijn er veel projecten die de procesveiligheid en energie-efficiëncy verbeteren.

Shell Pernis voert sinds deze week groot onderhoud uit aan een aantal fabrieken.

De onderhoudsstop duurt twee maanden en moet eind maart helemaal zijn afgerond. Tijdens de turnaround worden de fabrieken van binnen en buiten geïnspecteerd, schoongemaakt en verbeterd. Op de piek van de werkzaamheden zijn drieduizend extra medewerkers op de site aanwezig.