TenneT selecteerde negen partners voor de Europese aanbesteding EU-303 Stations. Deze bedrijven zullen samen met TenneT 360 hoogspanningsstations in Nederland aanpassen, vernieuwen of uitbreiden.

TenneT moet zijn hoogspanningsnet in hoog tempo uitbreiden. De vraag naar transport van elektriciteit neemt in deze energietransitie namelijk steeds verder toe. Bijvoorbeeld door elektrificatie in het vervoer, van verwarming en de industrie. Maar ook door de opwek van stroom met windturbines en zonneparken. Naast uitbreiding van de hoogspanningsstations vervangen de partners ook onderdelen in de stations. De stations van 110kV en 150kV moeten in veel gevallen volledig worden vervangen. Ze zijn soms vijftig jaar of langer in bedrijf en aan het eind van hun technische levensduur.

Vier miljard euro

De aanbesteding EU-303 Stations is een inkoopprogramma van circa vier miljard euro, over een looptijd van elf jaar (tot 1 januari 2032). Het programma is gericht op multidisciplinaire werkzaamheden voor de TenneT hoogspanningsstations van 110kV, 150kV, 220kV en 380kV in Nederland. Het gaat daarbij om civieltechnisch en bouwkundig werk voor nieuwbouw, uitbreiding, reconstructie, renovatie, amovering (slopen), vervanging, beheer en onderhoud van hoogspanningsinstallaties. Projectmanagement en projectcoördinatie behoren daar nadrukkelijk ook bij.

Uitdagende opdracht

Het stroomnet wordt zeer intensief gebruikt. Daardoor is het niet mogelijk om een verbinding voor een dag of een week uit te zetten. Ook niet voor werkzaamheden. Bijkomende uitdaging is  ruimtegebrek in dichtbebouwde gebieden. Een goede plek vinden voor de benodigde uitbreidingen is vaak dan ook lastig en tijdrovend. Slotsom: EU-303 Stations is echt een uitdaging, een omvangrijke en complexe opdracht die onder uitzonderlijke omstandigheden moet worden uitgevoerd.

Efficiënter, sneller en slim samenwerken

De hoge ambitie en de lastige omstandigheden leidden tot een bijzondere aanpak in de aanbesteding. TenneT stuurt gericht aan op efficiënter, sneller en slim samenwerken door te kiezen voor vernieuwing, digitalisering van processen en planningen en een gelijkwaardige samenwerking met zijn partners.

Nieuwe partners

Voor de vernieuwing en uitbreiding van de hoogspanningsstations moet veel werk verzet worden en wordt constant gezocht naar betere methodes en processen. TenneT koos bewust voor nieuwe partners. Kandidaten die voor specifiek werk geen ervaring konden aantonen, kregen in de tender de kans om te bewijzen dat ze over voldoende expertise en vaardigheden beschikken. Dat resulteert in vier partners waarmee TenneT niet eerder samenwerkte in een tender. Één van hen deed al wel opdrachten in een andere discipline.

De geselecteerde partners zijn:

  • SPIE Nederland B.V.
  • Heijmans Infra B.V.
  • Croonwolter&dros B.V. en Mobilis B.V. (SC&M)
  • Volker Energy Solutions B.V.
  • Strukton Systems B.V.
  • Cegelec (Omexom)
  • Acciona Industrial S.A.
  • Efacec Engenharia e Sistemas S.A.
  • H&MV Engineering B.V.

TenneT laat het modulaire hoogspanningsstation van de toekomst bouwen. Als onderdeel van een tienjarig vervangingsprogramma van 150 hoogspanningsstations, bouwt Croonwolter&dros een modulair hoogspanningsstation. Het ontwerp moet de vervangingssnelheid verbeteren, de life cycle kosten verlagen, de uitbedrijfname  verkorten, net als de onderhoudbaarheid en leveringszekerheid.

Croonwolter&dros voert samen met TenneT en TBI-ondernemingen Soltegro en Mobilis voorlopig het proof-of-concept van hun modulaire stationsontwerp uit. Dit doen zij nog voordat  de Air Insulated Switchgear (AIS) hoogspanningsstations in Hengelo en Nederweert in 2022 aan vervanging toe zijn. Het ontwerp verbetert de vervangingssnelheid, reduceert de life cycle kosten én verkort de uitbedrijfname tijdens vervanging. Het doel van de POC is het modulaire stationsontwerp gecontroleerd uit te rollen en gedane beloftes te toetsen.

Vervangingsprogramma

Croonwolter&dros realiseert de POC in de periode 2019-2021 samen met TBI-ondernemingen Soltegro en Mobilis . De POC is het begin van een tien jaar durend vervangingsprogramma van circa 150 stuks 110kV en 150kV stations (1140 velden), dat medio 2022 begint.

Integraal ontwerp

Als partner van TenneT is Croonwolter&dros verantwoordelijk voor het integrale ontwerp en de realisatie van het station van de toekomst. Daarnaast draagt Croonwolter&dros als hoofdaannemer de verantwoordelijkheid het station werkend en conform de vraagspecificaties van TenneT op te leveren. Het project behelst alle onderdelen, waaronder de primaire en secundaire elektrische installatie, de automatisering, het modulaire stationsontwerp, alle civiele onderdelen en de tijdelijke installaties.

Werken onder spanning is in Nederland wettelijk niet toegestaan. Hierdoor zijn delen van het hoogspanningsnet niet meer te onderhouden. Een veilig alternatief zou werken onder spanning zijn. Daarom organiseren TenneT en Joulz op 23 april een demonstratie van deze werkmethode in Dedemsvaart.

Om onderhoudswerkzaamheden aan hoogspanningslijnen uit te voeren, is het wettelijk verplicht de lijn uit te schakelen. Dit is vaak moeilijk in te plannen, bijvoorbeeld omdat het gebied achter de verbinding hiervan afhankelijk is of omdat het gaat om een belangrijk onderdeel van het hoogspanningsnet. Daarnaast is het een bepalende factor voor de decentrale opwek van stroom. Hierdoor kan een verbinding soms op het laatste moment niet uit bedrijf worden genomen, omdat zonnepanelen of windmolens stroom opwekken. Dit maakt de planning van werkzaamheden aan hoogspanning complex en onzeker.

Veiligheid

Werken onder spanning is een alternatieve werkmethode en niet nieuw. In andere landen worden wel onderhoudswerkzaamheden uitgevoerd terwijl de lijnen onder spanning staan. Zo werkt RTE, de Franse collega-netbeheerder van TenneT, al langer onder spanning. Dit is mogelijk door gebruik van speciale technieken, kleding en materiaal, en uiteraard worden er speciale veiligheidsmaatregelen getroffen. Allereerst zijn de medewerkers hiervoor speciaal opgeleid. Ook maken zij gebruik van speciale kranen en geïsoleerde steigers.

Vorig jaar zijn TenneT en Joulz op bezoek geweest bij RTE. Bij dit bezoek heeft de Franse netbeheerder werkzaamheden onder spanning gedemonstreerd, vergelijkbaar met de geplande werkzaamheden in Dedemsvaart. RTE zal dan ook demonstratie van de werkzaamheden onder spanning op 23 april uitvoeren, met eenmalige toestemming van de overheid.

Bilfinger Tebodin, Petersburg Consultants en Witteveen+Bos gaan TenneT ondersteunen bij een grote vervangingsopgave van assets op hoogspanningsstations. TenneT, die verantwoordelijk is voor de landelijke distributie van elektriciteit, wil de komende tien jaar ruim vijf miljard euro investeren in dit project. 

De elektriciteitsnetwerken (grids) in West-Europa zijn aan vervanging toe. Decentrale opwekking als onderdeel van de energietransitie vraagt steeds meer om andere, zwaardere netwerkconfiguraties voor hoogspanning. Voor een van de drie regio’s in Nederland, de regio Zuid, heeft TenneT gekozen voor een combinatie van drie bureaus om dit te realiseren. De verschillende partijen zullen TenneT ondersteunen bij alle advieswerkzaamheden voor de vervanging van assets op de hoogspanningsstations.

Voor de regio Zuid zullen de drie bureaus engineeringspakketten uitwerken voor de preventieve en correctieve vervangingen. Binnen deze engineeringspakketten voert de combinatie inspecties uit naar de huidige conditie, verricht ontwerpwerkzaamheden en schrijft bestekken, zodat de vervanging van de geselecteerde componenten veilig en goed kan worden uitgevoerd door een aannemer. De assets die vervangen worden betreffen primaire (transformatoren tot vermogensschakelaars), secundaire (aansturing tot telecommunicatiesystemen) en tertiaire componenten van een station.

 

 

TenneT heeft samen met haar Deense partner Energinet.dk de eerste heipaal geplaatst voor de bouw van het Nederlandse converterstation voor de COBRAcable, een onderzeese elektriciteitskabel tussen Nederland en Denemarken. Gedeputeerde van de provincie Groningen Nienke Homan gaf samen met burgemeester Van Beek van Eemsmond en operationeel directeur van TenneT, Ben Voorhorst, het startsein voor de eerste heipaal-boring. De ceremonie werd verder bijgewoond door Siemens dat verantwoordelijk is voor de elektrische installaties.

De kabelverbinding met een capaciteit van circa 700 megawatt wordt ongeveer 325 kilometer lang en loopt vanaf Eemshaven (Nederland) via het Duitse deel van de Noordzee naar Endrup (Denemarken). De verbinding wordt uitgevoerd als een hoogspanningsgelijkstroomkabel (High Voltage Direct Current, HVDC) omdat er dankzij deze gelijkstroomtechniek weinig verliezen optreden bij elektriciteitstransport over lange afstanden en er dus vrijwel geen (duurzame) stroom verloren gaat. Twee converterstations op land, een in Nederland en een in Denemarken, zijn nodig om de kabel aan te sluiten op de bestaande netten. In deze stations zal de elektriciteit (afhankelijk van de transportrichting) worden omgezet van gelijkstroom naar wisselstroom en vice versa, en in het Nederlandse respectievelijk Deense transportnet worden ingevoed om huishoudens en bedrijven te voorzien van elektriciteit.

Minister Kamp, Economische Zaken: ‘Het kabinet zet in op het terugbrengen van de energievraag door middel van energiebesparing en stimuleert het duurzaam opwekken van elektriciteit en warmte. De nieuwe hoogspanningsverbinding tussen Nederland en Denemarken is belangrijk voor de energiedoelstellingen van Nederland. De zeekabel verhoogt de leveringszekerheid en biedt de benodigde extra capaciteit om duurzaam opgewekte energie uit wind tussen Denemarken en Nederland te transporteren.’

Groene kabel

Ben Voorhorst: ‘De aanleg van de COBRAcable speelt een belangrijke rol in de verwezenlijking van een duurzaam internationaal energielandschap. Nederland en Denemarken kunnen met de kabel elektriciteit uitwisselen op een eenvoudige, veilige en milieuvriendelijke wijze. Zo kan er bijvoorbeeld meer duurzame windenergie geïmporteerd worden uit Denemarken. Op momenten dat er weinig wind is, zal de kabel de leveringszekerheid van elektriciteit in Denemarken vergroten. Verder wordt de kabelverbinding zo ontworpen dat het in een later stadium mogelijk is om een windpark op zee aan te kunnen sluiten.’

Siemens is verantwoordelijk voor de bouw van de elektrische installaties in de converterstations in Nederland en Denemarken. In Nederland neemt Siemens daarnaast ook het civiele gedeelte van het converterstation voor zijn rekening. ‘Wij zijn verheugd, samen met TenneT, Energinet.dk en Prysmian deze geavanceerde Europese elektriciteitsverbinding aan te leggen’, aldus Bernard Fortuyn, lid van de raad van bestuur van Siemens Nederland. ‘Momenteel werkt Siemens aan vijf van dit soort stroomsnelwegen in Europa. Inclusief de COBRAcable brengen wij daarmee de komende jaren 4,6 gigawatt online, waarmee we een aanzienlijke bijdrage leveren aan de integratie van de nationale netten tot een Europees elektriciteitsnet’.

Overige onderzeese elektriciteitskabels

De COBRAcable is niet de eerste onderzeese elektriciteitsverbinding die TenneT aanlegt. In 2008 realiseerde TenneT de NorNed-kabel tussen Nederland en Noorwegen (capaciteit: 700 megawatt, lengte: 580 km) en in 2011 de BritNed-kabel tussen Nederland en het Verenigd Koninkrijk (capaciteit: 1.000 megawatt, lengte: 260 km). Naast de nieuwe COBRA-kabel is TenneT momenteel bezig met de aanleg van NordLink. Deze onderzeese kabel tussen Duitsland en Noorwegen krijgt een capaciteit van 1.400 megawatt en zal in 2020 gereed zijn.

Feiten en cijfers

  • Hoogspanningsgelijkstroomverbinding (HVDC) met een totale lengte van 325 km
  • Capaciteit van 700 megawatt bij 320 kiloVolt
  • Aansluitlocaties op het vaste net: converterstations in Eemshaven en Endrup
  • Geplande inbedrijfname in 2019