Vattenfall nam de definitieve investeringsbeslissing voor Hollandse Kust Zuid 1-4. De Zweden gaan door met de bouw van wat het grootste offshore windpark ter wereld wordt. Als het in 2023 volledig operationeel is, is offshore windpark Hollandse Kust Zuid  het grootste in zijn soort ter wereld. De geïnstalleerde capaciteit is dan 1.500 megawatt

Na het winnen van twee subsidievrije aanbestedingsrondes in 2018 en 2019, kreeg Vattenfall de vergunningen voor de bouw van Hollandse Kust Zuid. Om het ontwikkelproces te optimaliseren, combineerde Vattenfall de twee projecten tot één windpark.

In 2023 voorziet Hollandse Kust Zuid in een derde van de totale geïnstalleerde offshore windcapaciteit in Nederland. Daarmee levert het park een grote bijdrage aan de doelstellingen van de Nederlandse regering op het gebied van duurzame energie.

‘Hollandse Kust Zuid voorziet niet alleen onze particuliere en zakelijke klanten van fossielvrije en betaalbare elektriciteit. Het is ook een grote infrastructurele investering die belangrijke economische activiteit en werkgelegenheid creëert in tijden van economische onzekerheid. Dankzij de goede samenwerking met onze nationale en internationale partners zijn we goed voorbereid om de volgende stap te zetten in het realiseren van dit unieke project’, zegt Gunnar Groebler, Senior Vice-president en Head of Business Area Wind bij Vattenfall.

Kansen

Zowel de bouw, die offshore in 2021 van start gaat, als de exploitatie van het windpark en het daarvoor te ontwikkelen onderhoudscentrum creëren belangrijke kansen voor het regionale bedrijfsleven. Bovendien zorgen ze voor langdurige hoogwaardige werkgelegenheid.

Vattenfall werkt samen met Siemens Gamesa voor het vervaardigen van de turbines en de gedeeltelijke plaatsing ervan. De in Nederland gevestigde Sif Group bouwt de funderingen. Het in Nederland gevestigde TKF en Prysmian vervaardigen de inter-array kabelsystemen. Ingenieursbureau Subsea 7 installeert de funderingen en inter-array kabelsystemen. Swire Blue Ocean installeert de turbines.

Feiten Hollandse Kust Zuid

Met een geïnstalleerde capaciteit van 1.500 megawatt  wordt dit het grootste offshore windpark ter wereld. De elektriciteitsproductie kan het jaarverbruik van ruim twee miljoen Nederlandse huishoudens dekken. Het windpark bestaat uit 140 turbines van elf megawatt, die voor het eerst offshore worden geplaatst.

Volgens overheidsvoorschriften staat de ruimte op zee tussen de turbines open voor doorgang en medegebruik. Exploitatie en onderhoud vinden plaats vanuit Vattenfalls nieuwe, moderne onderhoudscentrum in de haven van IJmuiden. Het windpark wordt verbonden met twee offshore substations, geëxploiteerd door TenneT.

Hoewel Vattenfall al sinds 2009 eigenaar is van Nuon, besloot het energiebedrijf pas recent om nog alleen de Zweedse naam te voeren. Bij deze keuze speelt mee dat de missie van het moederbedrijf: een fossielvrij leven binnen één generatie, in alle landen vorm krijgt. CEO Magnus Hall ziet daarvoor elektrificatie als één van de belangrijkste mogelijkheden. Tijdens de European Industry & Energy Summit zal hij de weg daarnaartoe toelichten. De industrie speelt in ieder geval een belangrijke rol hierin.

Steeds meer verschoof de koers van Vattenfall richting duurzame, hernieuwbare bronnen, waar windenergie een groeiend deel van uitmaakt. Bruin- en steenkoolcentrales pasten niet meer in deze lijn en langzaamaan neemt de energiereus afscheid van zijn fossiele centrales. Met als laatste wapenfeit de sluiting van de Amsterdamse Hemwegcentrale.

Hall ziet het als de laatste hobbels naar een volledig fossielvrije energievoorziening. ‘In Zweden was de energiebranche al fossielvrij en richt decarbonisatie zich op het transport en de industrie. In andere landen waar we actief zijn, draaien echter nog fossiele centrales. De centrales die we nog bedrijven, zijn wel de meest efficiënte in hun soort. Centrales als de Duitse 1,7 gigawatt Moorburg warmtekrachtcentrale, zullen nog hard nodig zijn om de energietransitie te ondersteunen. Maar zelfs die zal op den duur plaats moeten maken voor echt duurzame assets. Dat is naast waterkracht in onze ogen met name on- en offshore wind.

Elektrificatie

Waar die duurzame elektriciteit terecht moet komen, is voor Hall ook helder. ‘Elektrificatie van de transportsector is misschien nog wel de meest eenvoudige stap. Die elektrische weg geldt zeker ook voor de industrie, alhoewel de duurzame elektriciteit hier ook kan worden ingezet voor de splitsing van water. Hall: ‘We investeren momenteel al in electrolyzers. De combinatie met industriële gebruikers versterkt de businesscase voor waterstof. Bijvoorbeeld met de chemie, die ook op zoek is naar alternatieven voor fossiele koolwaterstoffen. De combinatie van afgevangen kooldioxide met waterstof biedt kansen voor tal van waardevolle producten.’

Vattenfall is inmiddels de uitdaging al aangegaan om staalproductie fossielvrij te maken. Hall: ‘Samen met staalproducent SSAB en mijnbouwer LKAB onderzoeken we in het Hybrit-project of we waterstof in kunnen zetten als vervanging voor cokes en kolen in de hoogovens. Normaal gesproken stookt men cokes en steenkool tot hoge temperaturen om het ijzererts te smelten. Dit is ook mogelijk door ijzerertspellets direct te reduceren met waterstof.

Cement

De cementindustrie heeft eenzelfde twijfelachtige reputatie als CO2-emissiekampioen. Vattenfall werkt samen met Cementproducent Cementa om de productie van cementklinker te elektrificeren. Hall: ‘Elektrificatie van de cementproductie via plasmatechnologie is mogelijk. De productiesite van Cementa zou zelfs direct kunnen worden gekoppeld aan de uitbreiding van een windpark in de buurt van de fabriek. We zorgen er dus voor dat er geen fossiele brandstoffen hoeven worden gebruikt voor verwarming van de grondstoffen. Er komt nog steeds CO2 vrij tijdens het proces, maar dit kan redelijk eenvoudig worden afgevangen.’

Alianties

De rol die Vattenfall speelt in deze ontwikkelingen ligt volgen Hall niet vast. ‘De energietransitie is zo complex dat er nieuwe allianties nodig zijn om echt slagen te kunnen maken. De ene keer zijn wij leidend in een project, maar een andere keer zijn we een kleiner onderdeel van de keten. We sluiten steeds meer zogenaamde power purchase agreements (ppa, red.) af met industriële gebruikers. Daarmee koppelen we de productie van een windpark direct aan het elektriciteitsverbruik van partijen als bijvoorbeeld Microsoft.’

Geen belasting

Het is voor Hall ook duidelijk wat Vattenfall en zijn partners nodig hebben van de overheid: voortzetting van het Europese Emissions Trading System (EU ETS, red.). ‘Het mooie van het Europese ETS is dat het geen technologie voorschrijft’, zegt Hall. ‘Door technologieën te stimuleren of uit te sluiten, verstoor je de marktwerking. Het beste is natuurlijk om wereldwijd een eerlijke prijs af te dwingen voor CO2-emissies. Maar als we de Europese ETS al op een niveau krijgen dat duurzame energie concurreert met fossiele varianten, kan de markt zijn werk doen.

De Nederlandse wens om de energietransitie te versnellen is bewonderenswaardig. Maar qua CO2-beprijzing dreigt Nederland uit de pas te lopen met de rest van de EU. Het is beter om dit gezamenlijk aan te pakken, zodat ecologie en economie in balans blijven.’

Dit artikel is een beknopte versie van het artikel dat in Utilities 8 verschijnt.

European Industry & Energy Summit 2019

Magnus Hall verzorgt een van de keynotes tijdens de European Industry & Energy Summit op 10 en 11 december in de Kromhouthal in Amsterdam. De Europese procesindustrie en energiesector kunnen een belangrijke bijdrage leveren aan de energitransitie. Partners TNO, FME en Industrielinqs willen dit laten zien tijdens European Industry & Energy Summit (EIES) 2019. Meer informatie.

Vattenfall installeerde onlangs de grootste windturbine ter wereld in de baai van Aberdeen, ver buiten de Schotse kust. De 8,8 megawatt turbine is de eerste van in totaal elf van deze megaturbines die samen 93,2 megawatt opwekcapaciteit krijgen. Daarmee kan het park in zeventig procent van Aberdeen’s elektriciteitsgebruik afdekken. De turbines van Vestas hebben rotorbladen van tachtig meter en de turbine komt op een hoogte van 191 meter te staan.

Het European Offshore Wind Deployment Centre is een testcentrum van Vattenfall waar ruimte is gemaakt om dit soort megawindturbines in de praktijk te testen. Een ander onderdeel van de proef is het gebruik van zogenaamde suction-bucket technologie. Deze vrijwel geluidloze technologie gebruikt een soort omgekeerde ‘emmers’ waarin een onderdruk wordt gecreëerd. Daardoor zuigen de structuren zichzelf vast aan de zeebodem en verankeren daarmee de windturbine.

Zie hier een film van de installatie van de turbine op zee.